Machineveiligheid

De deelcatalogus Machineveiligheid richt zich vooral op het voorkomen van ongevallen, letsel of andere schade ten gevolge van het gebruik van machines. Het gebruik van machines brengt daarnaast nog andere gezondheidsrisico’s met zich mee zoals lawaai, trillingen, straling en blootstelling aan stoffen. Deze worden kort aangestipt, maar de verdere uitwerking van beheersing van die risico’s treft u aan in de andere deelcatalogi.

Alle machines, die in SW-bedrijven worden gebruikt, moeten voldoen aan de wettelijke eisen. Daarbij schenkt u, naast de standaard machines met een CE-markering, speciale aandacht aan oudere machines, aan machines die in het verleden voor specifieke SW werkzaamheden in eigen beheer zijn ontwikkeld of aangepast en aan machines en arbeidsmiddelen, die door opdrachtgevers zijn aangeleverd en/of ter beschikking zijn gesteld. Tot slot worden van oudsher in SW-bedrijven veel verschillende soorten werkzaamheden uitgevoerd. Deze wijzigen bovendien regelmatig onder invloed van het marktaanbod. Een logisch gevolg daarvan is dat er in SW-bedrijven vaak veel verschillende soorten machines aanwezig zijn.

Wettelijk kader

  1. Risico's inventariseren: Arbowet art. 5 en Arbobesluit hoofdstuk 3 en 7
  2. Voorkomen: Arbowet artikel 3, 4 en 8 en Arbobesluit hoofdstuk 1 en 6
  3. Beperken: Arbowet artikel 8, 10 en 11 en Arbobesluit hoofdstuk 3 en 7
  4. Beheersen: Arbobesluit hoofdstuk 8 en Arboregeling hoofdstuk 8
  5. Monitoren: Arbowet art. 9 en Arboregeling artikel 1.11 en Arbowet artikel 18

Begrip machineveiligheid

Machineveiligheid is een breed begrip en wordt bepaald door een groot aantal factoren.

In het begin van de industriële revolutie waren machines en het bijbehorende werkgebied (zoals het gebouw) vaak onveilig. Vandaag de dag moeten machines en de omgeving, waarin ze worden gebruikt, aan tal van veiligheidseisen voldoen, bijvoorbeeld ten aanzien van afschermingen, elektrische veiligheid en vluchtwegen. Voor machines met een verhoogd risico gelden zelfs extra eisen.

Om veilig te kunnen werken met een veilige machine is het noodzakelijk, dat u deze tijdig keurt en onderhoudt en dat de gebruikers voldoende instructie hebben gekregen. Voor veel machines geldt de eis, dat de gebruiker een opleiding heeft gevolgd of een diploma heeft gehaald, zoals voor het bedienen van een kettingzaag of het rijden op een heftruck.

Tenslotte is het gedrag van medewerkers en leidinggevenden van belang. Bij verkeerd gebruik kunnen veel machines gevaarlijke situaties veroorzaken.

Oorzaken van onveiligheid van machines

De meest voorkomende oorzaken zijn:
• Onvoldoende onderhoud en/of keuring.
• Ontbreken van afschermingen, noodstoppen of veiligheidsvoorzieningen.
• Onveilig werkgebied, bijvoorbeeld door explosiegevaar of geblokkeerde vluchtwegen.
• Onvoldoende instructie en/of opleiding.
• Gebruik van machines waarvoor deze niet bedoeld zijn.
• Onvoldoende bewustzijn van de risico’s van het gebruik van machines.
• Het tonen van verkeerd gedrag bij het gebruik van machines.

Gevolgen van onveiligheid van machines

Onveilige machines, een onveilig werkgebied en het onveilige gebruik van machines kunnen ongevallen tot gevolg hebben. De schade voor medewerkers kan groot zijn. Recente gebeurtenissen in India en Bangladesh laten zien, dat een onveilig gebouw kan leiden tot honderden doden. Ook in Nederland hebben ongevallen met machines of onveilige gebouwen (vluchtwegen) zwaargewonde- en dodelijke slachtoffers tot gevolg gehad.

Aanpak Machineveiligheid.

Bij de aanpak van machineveiligheid in SW bedrijven onderscheidt u, evenals bij andere aspecten van veilig en gezond werken, drie aandachtsgebieden, dan wel een combinatie hiervan:
• Techniek. De inzet van technische oplossingen om het veilig werken met machines in een veilige omgeving mogelijke te maken.
• Organisatie. Het werk kan zodanig worden georganiseerd, dat medewerkers veilig met machines in een veilige omgeving kunnen werken.
• Gedrag/Cultuur. Maatregelen op bovenstaande aandachtsgebieden hebben onvoldoende effect, als medewerkers zich niet houden aan de afspraken.
Maatregelen in het kader van machineveiligheid en de bijbehorende werkomgeving zijn vooral gericht op het voorkomen van de volgende gevaren en risico’s:
Machines: knellen, pletten, snijden, gegrepen worden, aanraking koude/hete delen, (in)direct contact met elektriciteit, trillingen.
Werkgebied: omvallen, verschuiven, instabiliteit, struikelen, uitglijden, vallen, aanrijdgevaar, brandgevaar, explosiegevaar, vallende en wegschietende voorwerpen, geluidsoverlast/lawaai.
De uitwerking van de aanpak vindt u terug op de tabbladen risico’s inventariseren, voorkomen, beperken en monitoren.